ENCOD BULLETIN OVER HET DRUGBELEID IN EUROPA
JULI 2014
CANNABISBEVRIJDINGSDAG IN AMSTERDAM: De wet van de remmende voorsprong
Activisten, bedrijven en cannabisconsumenten en kwekers van over heel Europa verzamelden in Amsterdam op 15 juni om Cannabisbevrijdingsdag te vieren, het jaarlijkse gratis festival georganiseerd door het VOC (Verbond voor Opheffing van het Cannabisverbod). Het Nederlandse cannabisbeleid blijft lijden onder ‘de wet van de remmende voorsprong’.
De zesde editie van Cannabisbevrijdingsdag ging door op een nieuwe plaats, nl. het beeldige Amsterdamse Flevopark, en verwelkomde bezoekers uit België, Duitsland, het VK, Spanje, Frankrijk, de Tsjechische Republiek, Italië en zelfs Dubai. Er werd veel gepraat over het gefnuikte, eens zo tolerante en pragmatische Nederlandse cannabisbeleid. De laatste 15 jaar gingen de zaken van kwaad naar erger, met een constante neergang van het aantal coffeeshops van meer dan 1500 in de jaren 90 naar ongeveer 600 vandaag, repressieve maatregelen zoals de wietpas en de voorgestelde 15% thc maximumgrens voor cannabis.
Waarom wil een land dat wereldwijd bekend stond voor z’n vrije cannabisbeleid een nultolerantie- en drugoorlogachtige beleidsstijl doordrukken, net nu de rest van de wereld eindelijk de richting naar de vrijheid lijkt te hebben gevonden?
Het antwoord zou wel eens kunnen liggen bij ‘de wet van de remmende voorsprong’, geformuleerd door de Nederlandse historicus Jan Romein in 1937. Eén van de voorbeelden die Romein aanhaalt om deze wet uit te leggen gaat over de straatlampen in Londen, een van de eerste steden in de wereld die grootschalige straatverlichting invoerde. Elektriciteit was nog niet uitgevonden, dus werkten de Londense straatlampen op gas.
Toen de andere steden eindelijk op de trein sprongen, was elektriciteit wel beschikbaar en zij bouwden dus van in het begin een straatverlichtingsnet op elektriciteit. De voorsprong van Londen werd een nadeel toen zij besloten hun straatverlichtingsnet te moderniseren.
De analogie met wat er gebeurde met het Nederlandse cannabisbeleid van de laatste 15 jaar is opvallend. In 1976 was Nederland het eerste land in de wereld dat het gebruik en bezit van kleine hoeveelheden cannabis voor persoonlijk gebruik decriminaliseerde. Om dit mogelijk te maken werd er scheiding ingevoerd tussen cannabisprodukten en andere illegale drugs in de Opiumwet, de wet die alle illegale drugs ‘regelde’.
Deze wettelijke scheiding ging hand in hand met de scheiding van de drugmarkten. Het doel was – en is nog steeds – een situatie te creëren waar mensen die cannabis willen kopen dat kunnen doen in een veilige omgeving, waar ze niet blootgesteld worden aan andere illegale drugs met grotere gezondheidsrisico’s, zoals heroïne en cocaïne.
Om even een algemeen misverstand recht te zetten dat de overheid nog steeds in stand probeert te houden: coffeeshops waren geen deel van een ‘overheidsplan’. De eerste politierichtlijnen werden toegepast op zogenaamde ‘huisdealers’ die werkten in gesubsidieerde jeugdcentra zoals Paradiso en De Melkweg. Alleen dankzij slimme ondernemers zag het coffeeshopsysteem zoals wij het kennen het levenslicht. Dit gebeurde eerder ondanks dan dankzij de overheden van die tijd.
Als we even vooruit spoelen naar 2014 komen we terecht in een wereld die dramatisch is veranderd. Weg zijn de dagen dat Holland het enige land was met een liberaal cannabisbeleid. De lijst met staten die cannabis legaliseren of decriminaliseren lijkt elke maand aan te groeien: Uruguay, Colorado, Washington, Spanje, België, Portugal, De Tsjechische Republiek … Terwijl wij nog ploeteren met straatlantaarns op gas, zijn deze landen al overgestapt op veel praktischere oplossingen.
Het regeringsvoorstel om het thc-gehalte in cannabis verkocht in coffeeshops te beperken tot 15% lijkt het laagste punt in de neergang van het Nederlandse beleid. De fundamentele scheiding tussen cannabis enerzijds en de andere drugs zoals heroïne en crack andezijds zal verdwijnen als de regering haar zin krijgt. Alle weed of hash die meer dan 15% thc bevat zal beschouwd worden als hard drug. Coffeeshops die ‘sterke cannabis’ aanbieden zullen gesloten worden omdat ze ‘hard drugs’ leveren. Vreedzame cannabiskwekers kunnen vervolgd worden zoals heroïne- of meth-fabrikanten.
De VOC werkt hard om parlementsleden te overtuigen van het feit dat deze maatregel even gevaarlijk als absurd is. Het fundament van het hedendaagse Nederlandse drugbeleid staat op het spel.
Om de zaak nog erger te maken heeft de Raad van State, als adviesraad van de regering in wettelijke zaken , in een langverwachte beslissing op 18 juni groen licht gegeven om toeristen de toegang tot coffeeshops te verbieden. De Raad verklaarde dat het ontzeggen van de toegang tot Nederlandse coffeeshops weliswaar een vorm van discriminatie is, maar dat het toch toegestaan is om het ‘kwaad van het drugtoerisme’ een halt toe te roepen.
De Nederlandse justitieminister Ivo Opstelten heeft altijd volgehouden dat ‘uiteindelijk’ alle coffeeshops niet-ingezetenen de toegang moeten verbieden, inclusief de shops in Amsterdam. Voor het ogenblik moeten slechts 15% van al de Nederlandse coffeeshops – in de drie zuidelijke provincies – zich daar aan houden. Deze noord-zuid verdeling lijkt in tegenspraak met een consequent nationaal beleid. En dat is een prima samenvatting voor het Nederlandse cannabisbeleid in de 21ste eeuw: het tegenovergestelde van consequent en geloofwaardig.
Het goede nieuws is dus dat Nederland de wet van de remmende voorsprong (of het pioniersnadeel) niet meer van toepassing in Nederland. Barcelona heeft meer dan 250 Cannabis Social Clubs, terwijl Amsterdam nog maar 200 coffeeshops telt. Uruguay heeft cannabis nationaal gelegaliseerd. We zijn ingehaald, de voorsprong zijn we voorgoed kwijt. Maar vandaag werken de straatlampen in Londen toch ook op elektriciteit, niet?
Door Derrick Bergman
NIEUWS VAN HET SECRETARIAAT
Alle ENCOD-leden worden van harte uitgenodigd om deel te nemen aan de Algemene Vergadering in Goricko, Slovenië van 26 tot 28 september. Als je zeker wil zijn van logies en reisarrangementen, schrijf je dan zeker in voor 1 september.
Foto’s door Gonzomedia
