Encod Bulletin 123

ENCOD BULLETIN OVER HET DRUGBELEID IN EUROPA

MEI 2015

DE OORLOG TEGEN DRUGS WOEDT NOG ONVERMINDERD IN HET HART VAN EUROPA – VERSLAG UIT DE TSJECHISCHE REPUBLIEK EN SLOVAKIJE

Het is ondertussen al anderhalf geleden dat de tolerante houding tegenover cannabis en cannabisgebruikers in de Tsjechische Republiek onder vuur kwam: de Nationale Anti-Drug Brigade overviel tientallen growshops, hoewel ze werkten in overeenstemming met de nationale wetten, en beschuldigden hen van het verspreiden van zogenaamde “toxicomania”. Wat zijn de resultaten van deze repressieve acties en wat gebeurt er ondertussen in buurland Slovakije? Blijven lezen.

Grapje?

De meest recente ontwikkeling, aangebracht door de manifest criminele partij in het drugdebat, betreft de vondst van 100kg cocaïne in een bananendoos door arbeiders van de Lid’l supermarkt in Praag begin april. De reacties in de publieke opinie waren typisch ‘Tsjechisch’ – sociale media werden overspoelt met grappen en parodieën van het genre “Colombiaanse week in Lid’l – deluxe uitgave”, mensen besloten plots aanzienlijke sommen te investeren in de aankoop van bananen en sommigen hadden zelfs het lef om onze anti-drug politie fijntjes te wijzen op de waarschijnlijke oorzaak van hun falen: “Hebben jullie gehoord van die cocaïne in de supermarkt? Ah, nee natuurlijk niet, jullie zijn nog bezig met het tellen van de potten en de zakken aarde die jullie in beslag namen bij de overvallen op de growshops …”

Maar dat laatste grapje is niet voor iedereen even grappig. Als je de zaken door een iets ernstiger bril bekijkt, tikt deze grap aardig aan voor de burger. De politie bracht een grote macht op de been om handelszaken die voldeden aan alle wettelijke verplichtingen en dezelfde producten verkochten als een gewoon tuincentrum, stop te zetten. De operatie zelf kostte wellicht miljoenen euros en vernietigde veel legitiem werkende handelszaken met vergaande gevolgen voor de eigenaars en hun families. Ook werden de beperkte politiemiddelen niet ingezet om echte criminelen te vangen. De gevaarlijke dealers en producenten van harddrugs bleven buiten schot. Het pervitine probleem in de grensstreken met Duitsland werd quasi ongemoeid gelaten.
En dat allemaal omdat de chef van onze Nationale Anti-drug Brigade, Jakub Frydrych, een typische Anslinger-achtige verbodsadept gelooft dat cannabis een groot gevaar is voor de maatschappij en uitgeroeid moet worden. Frydrich, die herhaaldelijk het advies van Tsjechische drugexperten om te focussen op harddrugs in plaats van de cannabisgemeenschap te koeioneren naast zich neer legde, besliste eigenhandig om enkele paragrafen in de anti-drug wetgeving te interpreteren op een manier die zijn irrationele oorlog tegen cannabis moet rechtvaardigen.

Niet echt grappig

En dus wachtte de cannabisgemeenschap op de uitspraken van de eerste rechtszaken. De hoop dat gerechtigheid en gezond verstand uiteindelijk de bovenhand zouden halen, werd helaas de kop ingedrukt door rechters van de Districtsrechtbanken die blijkbaar niet erg goed op de hoogte waren van de drugs- en cannabiskwestie en tot hiertoe de beschuldigden altijd schuldig verklaarden. Er werden geen eigenaars opgesloten, maar dat is alleen omdat ze onder druk akkoord gingen om schuldig te pleiten en hun zaak op te geven in ruil voor ‘maar’ enkele maanden probatie in de plaats van een effectieve gevangenisstraf. En dat was waarschijnlijk ook de bedoeling van de hele actie – de eigenaars intimideren tot ze schuld bekennen en de handelszaken elimineren. De meerderheid van de eigenaars had helemaal niet het gevoel dat ze een misdaad begingen, maar ze hadden niet genoeg moed, kracht en geld om hun gelijk in de rechtbanken aan te tonen, waar de rechters bovendien hopeloos slecht geïnformeerd zijn over de kwestie en meestal onvoorwaardelijk de kant van de politie kiezen.

Tsjechische drugbeleidsexperten en veel activisten zijn van mening dat de rechters in de Beroepshoven en het Hooggerechtshof meer moeten focussen op de zogenaamde wetsovertredende activiteiten in de plaats van Frydrych’s interpretatie en het gemoraliseer van hun collega’s in de Districtsrechtbanken.

En we zullen waarschijnlijk een antwoord krijgen op deze vragen. Een aantal growshop eigenaars besliste hun rechten en hun zaak tot hun laatste adem te verdedigen en dienden beroep in tegen de beslissing van de Districtsrechtbank en zijn bereid hun zaak te verdedigen voor het Hooggerechtshof en zelfs het Internationaal Hooggerechtshof als noodzakelijk.

In elk geval zullen we dus minstens een paar maanden moeten wachten voor we zeker weten of ons rechtssysteem wel behoorlijk werkt op het hogere niveau of dat zal blijken dat ook hier politie-acties per definitie worden gerechtvaardigd, hoe onwettig ze ook zijn.

Het volk aan onze kant

Positief was dan weer dat de overvallen op de growshops door het publiek werden herkend als volledig overbodig en een verspilling. Veel journalisten uitten openlijk kritiek op de actie en sommige liberale politici kwamen op voor de handelszaken als legitieme bedrijven. We kunnen wel al bevestigen dat de hele situatie weinig veranderd heeft voor het gebruik en de kweek van cannabis. De mensen staan nog altijd positief tegenover de plant en steeds meer mensen ontdekken de positieve effecten van cannabis op lichaam en geest. Deze kennismakingen zullen altijd zwaarder doorwegen dan de inspanningen van verbodsfans in het justitieapparaat, zoals Frydrych.

De tweede grootste cannabisbeurs van Europa – Cannafest in Praag – vestigde afgelopen november 2014 een nieuw bezoekersrecord. Massamedia berichten bijna dagelijks over vooruitgang van medische cannabis programma’s waardoor het publiek wordt voorgelicht en vooroordelen en mythes van verbodsfanaten worden ontkracht.

Medicinale cannabis voor alle behoeftigen? Nog niet

De wet die cannabisgebruik als medicijn regelt, werd goedgekeurd in 2013. De voormalige minister van Volksgezondheid deed al het mogelijke om het goedkeuringsproces te vertragen zodat het bijna 2 jaar duurde voor de eerste patiënten cannabis konden kopen op doktersvoorschrift. De huidige minister staat meer open voor de mogelijkheden en probeert het programma effectief te laten werken voor de mensen in nood die een noodzakelijk medicijn kunnen verkrijgen via medische weg. De lijst met diagnoses werd uitgebreid en de maximum maandelijkse hoeveelheid werd opgetrokken tot 180 gram in plaats van 30 en hopelijk zullen ziekteverzekeringen binnenkort verplicht worden om tussen te komen in de kosten. Er werd ook een openbare aanbesteding uitgeschreven voor Tsjechische producenten ter vervanging van de enige (en zeer dure) Nederlandse bron, tegen een redelijke prijs.

Op één belangrijke vraag komt geen antwoord: waarom mogen mensen dit ongelooflijk veilig medicijn niet thuis kweken en gebruiken zoals ze willen – ter behandeling of recreatief? Het is geweldig om een werkend, legaal cannabisprogramma te hebben en veel mensen zullen hun cannabis liever in een apotheek blijven kopen na een doktersbezoek met bespreking van de behandelopties, maar er zullen altijd mensen zijn (eigenlijk zijn het er al duizenden) die hun eigen medicijn liever thuis kweken en gebruiken – zoals elk ander geneeskrachtig kruid.

Slovakije – betere tijden in zicht? Niet zo snel

Slovakije stond altijd al bekend voor een hard en strikt drugbeleid, ook voor cannabis. In tegenstelling tot de Tsjechische Republiek, is Slovakije een streng katholiek land, met een conservatieve meerderheid die alle drugs zien als ‘slecht’ (in Bijbelse betekenis) onder andere door jarenlange verbodspropaganda zonder tegengewicht.

Maar er zijn meer Slovaken die twijfels hebben bij de keiharde criminalisering, vooral jonge mensen, van het bezit van een paar gram cannabis. Een stijgend aantal experts bekritiseerd de bestaande repressieve aanpak van cannabisgebruikers en komt met een vorm van decriminalisering. We waren blij dit goede nieuws te horen van bij de buren – blijkbaar gingen ook enkele politici mee met de decriminaliseringsgedachte, en sommige artikels in de Slovaakse pers berichtten over een komende verzachting van de strafwet ten gevolge van een politieke consensus rond de zaak.

Helaas is de grootste partij in het parlement, SMER, plotseling volledig overgeschakeld op radiostilte over dit onderwerp, terwijl leider en parlementslid Robert Fico zich meermaals voor decriminalisering had uitgesproken in 2014. Voor politieke wetenschappers is overduidelijk dat het motief hiervoor gezocht moet worden bij de komende verkiezingen: de conservatief katholieke kiezers van de partij hebben totaal geen boodschap aan een liberalisering van de antidrug wetten. Zoals de populaire nieuwswebsite aktuality.sk het op 8 april ll. Formuleerde: “Slovaken kunnen de decriminalisatie van cannabis vergeten totdat de verkiezingen van 2016 voorbij zijn.”

Door: Lukáš Hurýsek