HET ENCOD BULLETIN OVER DRUGBELEID

NR. 88 JUNI 2012

GEEN TIJD MEER TE VERSPILLEN, HET VERBOD HEEFT GEFAALD

In de nasleep van de teleurstellende zitting van de VN Commissie Verdovende Middelen en de 50ste verjaardag van het ondertekenen van de Enkelvoudige VN Conventie over Verdovende Middelen (1961), kwam er een wijdverspreide sociale, wetenschappelijke en politieke reactie ten voordele van een hervorming en modernisering van het wereldwijde drugcontrole systeem.

Het huidige wereldwijde drugcontrole systeem werd zogezegd in het leven geroepen om de wereld veiliger en gezonder te maken door “het elimineren of ingrijpend verminderen” van aanbod en vraag van illegale drugs. Zoals bleek uit talrijke rapporten, waaronder het opvallende “Reuter- Trautmann Report” gefinancierd door de Europese Commissie, heeft 50 jaar verbod precies het tegenovergestelde resultaat bereikt: een flinke toename van vraag en aanbod. Omdat het verbodsbeleid gefaald heeft in zijn hoofddoel, waarbij de kosten veel hoger zijn dan de baten, is de nood aan een grondige hervorming in de richting van legale regulering hoger dan ooit.

Zelfs een aantal voormalige hoge VS functionarissen wiens voorgangers dit criminele beleid bedachten, verklaarden onlangs nog dat de oorlog tegen drugs mislukt is, met grote maatschappelijke en economische kosten tot gevolg (groeiende gevangenisbevolkingen, doden, gezondheidsproblemen voor gebruikers, criminaliteit door drugmisbruik en kosten van de repressie), terwijl de georganiseerde misdaad uitzonderlijk hoge inkomsten genereerde met een verhoogde sociale en overheidscorruptie tot gevolg.

De effecten van het verbod zijn immens. Het Rapport van het Europese Monitoring Centrum voor Drugs en Drugsverslaving (EMCDDA) vermeldt dat Europa wordt geconfronteerd met nieuwe uitdagingen op het gebied van gebruikerspatronen en drugsmokkel. Ook zijn er “zorgwekkende ontwikkelingen in de markt van synthetische drugs en, meer algemeen, in de manier waarop druggebruikers vandaag een groter aantal middelen gebruiken. Polydruggebruik, inclusief de combinatie van illegale drugs met alcohol, medicijnen en andere niet verboden middelen, is inmiddels het overheersende druggebruikspatroon geworden in Europa.”

Volgens de officiële cijfers van het “UNODC Wereld Drug Rapport 2010”, is de potentiële opiumproductie met 78% gestegen sinds 1998, terwijl ook voor cocaïne en cannabis jaarlijks een stijgende productietrend wordt vastgesteld. In Europa is het aantal cocaïnegebruikers verdubbeld in 10 jaar tijd. In 2008 werd wereldwijd het aantal mensen die minstens één keer illegale drugs gebruikten geschat op 155 à 250 miljoen (3,5 tot 5,7 % van de bevolking tussen 15 en 64). Voor Europa vermeldt het rapport 5 miljoen cocaïnegebruikers en 3,5 miljoen opiaatgebruikers. Wereldwijd spreekt het rapport van 16 tot 38 miljoen problematische druggebruikers, wat neerkomt op 10% tot 15% van alle mensen die dat jaar illegale drugs gebruikten. Er zouden 190 miljoen cannabisgebruikers leven op de wereld, waarvan 30 miljoen in Europa. In hetzelfde rapport is te lezen dat de handel een jaarlijkse omzet opleverde van 400 miljard dollar. In Europa was de omzet van de cannabismarkt 35 miljard dollar.

Een rapport van de EMCDDA uit 2008 stelt dat de kosten van het drugverbod, zijnde de publieke uitgaven voor het implementeren van het drugbeleid, in Europa jaarlijks 34 à 40 miljard euro bedragen (90% gaat naar controle en handhaving, slechts 10% naar gezondheid en preventie). In hetzelfde rapport lezen we dat 60% van de druggebruikers in de gevangenis vastzitten voor het bezit van cannabis.

In mijn eigen land, Griekenland, zijn de gevolgen van het verbod en de repressie de afgelopen 10 jaar uitgedraaid op een catastrofe. Problematisch polydruggebruik is volledig onbeheersbaar geworden en zal door de heersende economische crisis alleen maar toenemen als gevolg van het toenemend gebruik door jonge mensen en bevolkingsgroepen op de rand van de maatschappij (o.a. de werklozen) en de afname van overheidsinvesteringen in de gezondheidssector. In 2011 zat bijna de helft van de gevangenisbevolking vast voor druggerelateerde misdrijven, waarvan een meerderheid voor bezit en gebruik. Het aantal HIV/AIDS besmettingen bij heroïnegebruikers kende een dramatische stijging met 1000%. Een nieuwe synthetische drug (Shisa) op basis van chemische detergenten is ondertussen wijdverspreid, vooral bij opiaatgebruikende migranten in de stadcentra. Er staan 6000 mensen op de wachtlijst voor een methadonbehandeling. 27000 mensen die overleven in erbarmelijke omstandigheden werden geregistreerd als problematisch heroïnegebruiker.

Enkele maanden geleden forceerden wij bijna een doorbraak, maar het onstabiele politieke klimaat en de besparingswoede en bankreddingen gooiden roet in het eten. Na zeven jaar van intens campagne voeren en lobbywerk kregen we een nieuw drugwetvoorstel op de agenda in het Griekse parlement. Het voorstel bevatte geen definitieve oplossingen, maar ging uiteindelijk wel in de goede richting, doordat het voorzag in een decriminalisatie van gebruik en bezit van alle drugs en cannabiskweek voor eigen gebruik zou herleiden tot een kleine overtreding. Helaas bleef een conservatieve minderheid zich hardnekkig verzetten. Hoewel het wetsontwerp door de parlementaire commissie werd aanvaard, raakte het nooit op de plenaire vergadering. Onze hoop is nu gericht op een progressieve regeringscoalitie bij de volgende verkiezingen die het nieuwe drugwetvoorstel zou deblokkeren.

Onze eisen zijn nu krachtiger dan ooit:

 een einde aan de criminalisatie, marginalisatie en stigmatisatie van druggebruikers

 experimenten met alternatieve modellen voor een wettelijke regeling van drugs, in de eerste plaats cannabis (concreet: een verdere aanmoediging van het cannabis social clubmodel dat zijn waarde al heeft bewezen in Spanje en België)

 openbare gezondheidszorg en behandelingen voor gebruikers in nood

 verzekeren van een spectrum aan behandelingsmodaliteiten, inclusief behandelingen met heroïneverstrekking, naaldruil en andere schadebeperkende programma’s

 aanreiken van neutrale, wetenschappelijk onderbouwde informatie over preventie en schadebeperking

 vervangen van ideologisch en politiek geïnspireerde strategieën en beleid door financieel verantwoord beleid met wortels in de wetenschap, gezondheidszorg, veiligheid en mensenrechten – met de bijpassende evaluatie en bijsturingscriteria

In Latijns Amerika startten de laatste tijd verschillende initiatieven door voormalige en zetelende staatshoofden in de richting van een wettelijke regeling om de georganiseerde misdaad de pas af te snijden. De president van Costa Rica verklaarde onlangs, in navolging van de Guatemalteekse President, dat de legalisatie van drugs in Latijns Amerika het geweld en de criminaliteit rond de drugsmokkel gevoelig zou verminderen. de presidenten van Mexico en Colombia hebben al verklaringen in die zin afgelegd.

De presidenten van Guatemala, Costa Rica en Panama kwamen onlangs nog samen voor een historische Drug Legalisatie Top Regionale staatshoofden kwamen voor de eerste keer expliciet samen om een einde te stellen aan de oorlog tegen drugs die nu nog woedt.

Als conclusie kunnen we stellen dat reflexmatige repressieve reacties zoals de introductie van de Nederlandse wietpas, duidelijk de laatste stuiptrekkingen zijn van een stervend monster. Totdat de waarheid (nog steeds de beste preventiemethode) eindelijk haar verdiende plaats krijgt in het voetlicht, zullen wij onze fundamentele rechten blijven uitoefenen en zullen wij blijven vechten voor wat vanzelfsprekend uit de feiten blijkt.

Door Michael Theodoropoulos

Lid van het ENCOD bestuur

Assistent voor de Parlementsleden van de Groene fractie in het Europese Parlement.