HET ENCOD BULLETIN OVER DRUGBELEID

NR. 94 DECEMBER 2012

DE ONTMANTELING VAN HET STATUS QUO IN HET DRUGBELEID

De pyramide van de nadelen en voordelen van het drugbeleid

Het status quo in het drugbeleidsdebat is het resultaat van het feit dat het drugverbod en de illegale drughandel op geen enkele manier tegengestelde krachten zijn. Zij houden elkaar wederzijds in stand. Het zijn twee instrumenten van hetzelfde overheersende politieke en economische imperium, met twee belangrijke belangengroepen: de criminele bedrijfstak en de veiligheidsindustrie die alle twee een stevige voet aan de grond hebben in de openbare en private sectoren.

De illegale status van drugs is een handig instrument voor het rechtvaardigen van de repressieve controle van miljoenen burgers, de schending van hun mensenrechten, de militarisering van hun samenlevingen, de overheersing van hun cultuur en de vernietiging van hun natuurlijke rijkdommen. Dit alles op basis van argumenten die in de ogen van de publieke opinie goedbedoeld lijken, zoals de bescherming van de volksgezondheid en de veiligheid van de planeet.

Politieke, justitiële en volksgezondheidsinstellingen die zich bezighouden met de drugkwestie in Europa begonnen vele jaren geleden te begrijpen dat het drugverbod contraproductief is. Zoals koorddansers balanceerden zij op de spanning tussen de wet en en pragmatische toepassing van de wet, waaruit duidelijk wordt dat het quasi onmogelijk is om een massaal fenomeen zoals druggebruik gerechtelijk te vervolgen. Niettemin is geen enkel Europees land bereid verder te gaan dan een paar cosmetische ingrepen als de vraag wordt gesteld of dit spanningsveld opgelost kan worden met een ingrijpende hervorming van de wet.

Ondertussen blijven de gewone burgers die geen toegang hebben tot de beleidsbepalende niveaus de hardst getroffen slachtoffers van het disfunctionele drugbeleid. Maar terwijl de overheden het debat over het al dan niet organiseren van een debat over drugbeleid rekken, zijn deze burgers steeds meer betrokken bij het ontwikkelen van toekomstig beleid. Het status quo ontmantelen duurt wel zijn tijd.

Marisol Touraine

In Frankrijk werd het debat rond de legale status van cannabis onlangs aangezwengeld door de minister van onderwijs, Vincent Peillon, die een lans brak voor een nieuw gereguleerd systeem voor drugs als reactie op twee grote corruptiezaken. Veel journalisten en politici betuigden hun steun aan Peillon’s uitspraken, maar eerste minister Ayrault besloot de discussie niet te voeren. Minister van Volksgezondheid, Marisol Touraine, voegde wel nog toe dat het inrichten van injectie-gebruikersruimtes één van haar beleidsprioriteiten zou worden.

In Italië was er de nationale ontmoetingsdag voor activisten voor de hervorming van het drugbeleid in een reusachtige fabriek van de VS-multinational J. Colors in Pisa. Een paar dagen eerder had de Milanese oproerpolitie nog een illegale rave verstoord, waarbij ook de bezoekers van het evenement werden aangevallen. Het hoofdpunt op deze samenkomst was de organisatie van Cannabis Social Clubs in Italië, waarschijnlijk in eerste instantie met groepen patiënten die kweken voor eigen gebruik.

In Spanje zijn drugbeleidsactivisten gealarmeerd door de gevolgen van de enorme besparingen in drugprogramma’s, een gevolg van de nieuwe soberheidsmaatregelen. In haar analyse van de nieuwe maatregelen, betreurt ENLACE, de Federatie van Andalusische Burgerorganisaties actief rond schadebeperking, dat burgerorganisaties het hardst worden getroffen door de maatregelen: “Wij voeren een noodzakelijke taak uit op een professionele manier door het opzetten van netwerken in buurten en dorpen. Maar jaar na jaar blijken er minder middelen beschikbaar voor ons werk. Veel personeelsleden worden niet uitbetaald, waarbij verschillende tewerkgestelden met eigen middelen de tekorten van de overheid bijpassen.”

In de Tsjechische Republiek gaat het amendement op de wet die het medisch gebruik van cannabis toelaat naar het parlement voor de derde lezing. Als dit wordt goedgekeurd, gaat het eerst nog voor goedkeuring naar de senaat waarna het getekend kan worden door de president. De wet voorziet dat medische cannabis volledig beschikbaar moet zijn voor patiënten onder de best mogelijke controle en wetenschappelijk begeleiding door het Overheidsinstituut voor Drugcontrole. Vanaf 1 januari 2014 zouden patiënten hun eigen cannabis mogen kweken.

In Duitsland evolueren de verwachtingen en de discussies rond decriminalisering van cannabis in een positieve richting, maar de reacties van de overheid zijn helaas nog teleurstellend. Geen enkel voorstel werd voldoende ernstig overwogen.

Het is nog onduidelijk wat er zal gebeuren met de wietpas nu er een nieuwe Nederlandse regering is aangetreden. De nieuwe regering kiest voor dezelfde mensen om het ministerie van veiligheid en justitie te leiden en zij proberen hun oude plannen in leven te houden. Gelukkig is er een wijdverbreid en sterk verzet tegen de wet in de grootste steden en ook in veel middelgrote steden. Het is nog onduidelijk wat het resultaat zal zijn. De volgende weken zullen de uitspraken in een aantal rechtszaken tegen coffeeshops bekend worden gemaakt. Dit kan de toekomstige koers van het Nederlandse drugbeleid bepalen. Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) blijft er bij dat zijn beleid een nationaal bereik heeft, maar dat het lokaal mogelijk is de uitvoering te verfijnen. Het is dus heel moeilijk te voorspellen welke richting dit uitgaat.

Ondertussen wordt het drugbeleid in België van beneden naar boven hervormd: het aantal leden van de Cannabis Social Club Trekt Uw Plant vzw groeit snel. Ongeveer 300 Belgen hebben nu de mogelijkheid om hun eigen cannabisplant te laten oogsten door de organisatie en verschillende gebruikersgroepen staan op het punt om zelf een CSC op te richten.

Het voorbeeld van de CSC’s in België en Spanje blijft activisten in andere landen inspireren om verder te kijken dan de huidige patstellingen in hun respectieve landen. Begin november ging er een workshop door over hoe een CSC op te richten in Ljubljana, Slovenië. Op het ogenblik gaat er veel energie van de Sloveense activisten naar het vrijkrijgen van Bozidar Radisic, maar als die strijd gestreden is, zou de oprichting van een CSC het volgende punt op de agenda kunnen zijn.

Op 30 november werd het CSC concept voorgesteld tijdens het Oogstfeest van het Sociale Centrum van Turijn, Italiê en op 1 december hield de Franse Federatie van CSC’s een Algemene Vergadering in Parijs.

Door Joep Oomen (met dank aan Enrico Fletzer, Farid Ghehioueche, Fredrick Polak, Hanka Gabrielova, Ingrid Wunn en Peter Webster)